Ursynów
Dzielnica Ursynów położona jest prawie w całości na Równinie Warszawskiej, wyniesionej 20-30 m powyżej lustra wody w Wiśle i obejmuje południowe rejony Warszawy. Ursynów graniczy od północy z Mokotowem, od zachodu z Włochami, od płd.-zachodu z gminami Raszyn i Lesznowola, od południa z gminami Lesznowola, Piaseczno i Konstancin-Jeziorna.

Dzielnica zajmuje powierzchnię 44,6 km2 co stanowi 8,6% ogólnej powierzchni m.st. Warszawy i daje jej trzecie miejsce pod względem wielkości powierzchni w mieście.

Ursynów - do niedawna nazywany największą sypialnią Warszawy - zmienia swoje oblicze. W błyskawicznym tempie powstają nie tylko nowe budynki mieszkalne, ale również różnego rodzaju firmy, supermarkety, wyższe uczelnie. Mieszkańcy innych dzielnic Warszawy codziennie przyjeżdżają tu na zakupy do Geanta, Leclerca czy Tesco, studenci na zajęcia do SGGW, robotnicy do pracy na licznych budowach, miłośnicy hazardu - na wyścigi konne, a miłośnicy rozrywki do Multikina - olbrzymiego kompleksu z kilkoma salami kinowymi, pubami, kawiarenkami.

 www.ursynow.waw.pl


Historia Ursynów

Dzielnica Ursynów m.st. Warszawy położona jest prawie w całości na Równinie Warszawskiej, wyniesionej 20-30 m powyżej lustra wody w Wiśle i obejmuje południowe rejony Warszawy. Ursynów graniczy:
od północy z Dzielnica Mokotów m.st. Warszawy,
od zachodu z Dzielnica Włochy m.st. Warszawy,
od płd.-zachodu z gminami Raszyn i Lesznowola
od południa z gminami Lesznowola, Piaseczno i Konstancin-Jeziorna.
Historia
Obszar dzisiejszej dzielnicy Ursynów włączono do stolicy w 1951 roku.
Leżące na terenie dzielnicy stare osady i wsie: Służew, Służewiec, Wolica, Kabaty, Imielin, Wyczółki, Moczydło, Dąbrówka, Pyry mają wielowiekową przeszłość. Dziedzictwo to nie jest zapewne powszechnie znane ponad 100 - tysięcznej społeczności ursynowian. Trudno się dziwić, skoro ci młodzi i dobrze na ogół wykształceni ludzie mieszkają na południowych obrzeżach Warszawy co najwyżej od 1977 roku, czyli od czasu, gdy zaczęły tu powstawać osiedla mieszkaniowe i bloki z tzw. wielkiej płyty. Wybudowano je na ziemi, która w prehistorii - tak zresztą jak i większa część lewobrzeżnej Warszawy - była pustką osadniczą, a dopiero później tworzyła własne życie lokalne i stopniowo stawała się częścią dziejów Warszawy.
Na terenie Moczydła i Lasu Kabackiego znaleziono niedawno krzemienne narzędzia do obróbki skóry sprzed około 6 tys. lat p.n.e. (mezolit). Potem jednak długo nie było tutaj niczego oprócz lasów i dopiero urna z okresu kultury łużyckiej (1300 - 400 r.p.n.e.) znaleziono na Służewie pozwala domyślać się czasów pierwszego osadnictwa.
Benedyktyni z Mogilna koło Kruszwicy właśnie na Służewie ulokowali około 1065 r. ośrodek misyjny. Przesiedlił ich książę Mazowsza Konrad, który oddał Służew jako villa militari swemu rycerzowi Gotardowi w zamian za obronę tych ziem przed Prusami, Litwinami i Jadźwingami, a także jako zapłatę.
W 1238 r. na Służewie założono parafię i kościół św. Katarzyny - istnieją do dziś, uznawane za najstarsze w całej Warszawie. Służew leżał wtedy tuż u ujścia Potoku Służewieckiego do Wisły, płynącej u samych stóp dzisiejszej Skarpy Warszawskiej. Tu był akurat bród, toteż właśnie tędy wiódł szlak handlowy z południa Francji do Kijowa.
Wiadomo na pewno, że w leśnej "pustce osadniczej", w XIV wieku do potomków Gotarda - Służewskich herbu Radwan należało ulokowanych tu 17 miejscowości. Dwa stulecia później, w XVII i XVIII wieku ich coraz bardziej rozdrobnioną własność stopniowo wykupywali magnaci, coraz liczniej rezydujący w nowej stolicy Polski - Warszawie. Służew nabyli ówcześni właściciele Wilanowa - Sobiescy, wkrótce w okolicy powstały majątki Leszczyńskich, Radziwiłów i innych.
Płody rolne zbierane na tym obszarze żywiły mieszkańców rozwijającej się Warszawy, z lokatorami arystokratycznych rezydencji włącznie. Ich "rekreacyjnym zapleczem" były wykupywane tutejsze wsie.
Po szwedzkim potopie zaczęto tu wytwarzać mocne i bardzo poszukiwane cegły. Rosław liczba cegielni, a tradycja ich wyrobu przetrwała tu aż do połowy XX wieku. W 1898 roku dla obsługi transportowej lokalnych cegielni założono linie kolejki wąskotorowej biegnącej od warszawskiej Rogatki Mokotowskiej do Piaseczno i Góry Kalwarii.
"Zaplecze rekreacyjne" magnackich rezydencji przybrało tutaj postać słynnych letnich i wiejskich siedzib, założonych przez Izabelę z Czartoryskich marszałkową Lubomirską właścicielkę Wilanowa. Zlokalizowaną na Skarpie bażantarnię Sobieskiego następcy Lubomirskiej Potoccy rozbudowali w stylowy, klasycystyczny Natolin. Autorami projektu byli świetni architekci: Zug, Aigner i Henryk Marconi.
U podnóża kościoła św. Katarzyny w 1817 roku Stanisław Kostka Potocki wybudował swój rekreacyjny Gucin. Po jego śmierci owdowiała małżonka założyła tu Gucin - Gaj, znany i podziwiany ogród - pomnik, w którym drzewom towarzyszyły obeliski i kamienie poświęcone słynnym Polakom. Niestety Gucin - Gaj nie przetrwał do naszych czasów zniszczony ostatecznie podczas okupacji.
Ursynów, od którego wzięła miano cała dzisiejsza dzielnica, powstał w latach 1775 - 1780 i początkowo nazywał się Rozkosz, jak przystało na miejsce, gdzie miodowy miesiąc spędzała młoda para - Stanisław Kostka Potocki i jego małżonka Aleksandra. Rozkosz kupił w roku 1822 Julian Ursyn Niemcewicz, który bardzo chciał nazwę folwarku - przez pamięć swego pobytu w Stanach Zjednoczonych - zmienić na "Amerykę" lub "Waszyngton". Od tego pomysłu odstąpił pod wpływem przyjaciół, którzy ostrzegali go, że "nazwisko wolnego kraju wzięte będzie za bunt i sprzysiężenie" przez zaborcę. Ostatecznie folwarczek został nazwany Ursynowem - od rodowego przydomku swego właściciela.
Do Ursynowa przybywało wielu znamienitych gości, wśród nich także młody Juliusz Słowacki. W jednym z listów do matki poeta opisał Niemcewicza, a także jego dom i ogród "zarosły wielkimi drzewami, bardziej od dzikiego lasu niż do ogrodu podobny". Obaj wybitni twórcy zapewne nie przeczuwali, że niedługo po ich w Ursynowie spotkaniu, po wybuchu powstania listopadowego, każdy z nich bezpowrotnie opuści kraj, zmuszony do emigracyjnej tułaczki.
Życie służewiecko - ursynowskiej okolicy, niezależnie od historycznych wstrząsów, toczyło się jednak dalej. Dzieci uczyły się w parafialnej szkole założonej tu na początku XVI wieku, nieprzerwanie działał parafialny sierociniec, dom starców i niewielki szpitalik.
Kolejny właściciel Ursynowa - wnuk Zygmunta Krasińskiego Adam ofiarował w 1906 roku 120 - hektarowy folwark Ursynów włącznie z istniejącym do dziś pałacem, wielce zasłużonemu dla polskiej oświaty Towarzystwu Seminarium dla Nauczycieli Ludowych. Pół wieku później teren ten objęła Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego.
Po żyjącą rolnictwem, ogrodnictwem i przemysłem materiałów budowlanych okolicę, upominała się coraz bardziej stolica, która pełnymi garściami korzystała z wytwarzanych tam dóbr. W 1943 roku skrajem omawianego obszaru przeciągnięto linię kolejową Warszawa - Radom, a tuż obok zbudowano międzynarodowe lotnisko Okęcie. W 1938 roku do Warszawy inkorporowano Służew i Służewiec, gdzie został zbudowany nowoczesny i nader reprezentacyjny hipodrom. Z kolei prezydent Warszawy Stefan Starzyński wykupił dla stolicy Las Kabacki, wykorzystując na ten cel fundusze uzyskane z miejskiej obligacji. Dziś jest to rezerwat przyrody nazwany imieniem Starzyńskiego. W latach II wojny światowej, a przede wszystkim w czasie powstania warszawskiego, mieszkańcy terenów chodzących w skład współczesnej gminy Ursynów, jednoznacznie udokumentowali swój związek z Warszawą i głęboki patriotyzm: walczyli w oddziałach pułku AK "Baszta", a mogiły powstańców tworzą oddzielną kwaterę na parafialnym cmentarzu w Pyrach. Pomnik - głaz upamiętniający natarcie batalionu Karpaty pułku "Baszta" na koszary SS na Służewcu - stanął przed bramą główną Torów Wyścigów Konnych.
Klasyfikowane przez historyków sztuki zabytki, a nade wszystko żywa pamięć o przeszłości, są historycznym dziedzictwem młodej dzielnicy. W jej rozwoju, który nabiera coraz większego dynamizmu, dziedzictwo to może być cennym wsparciem wzmacniającym związki i pozwalającym na identyfikację mieszkańców z ich lokalną ojczyzną.

Literatura:
Dzieje Mokotowa, PWN, Warszawa 1972
Józef Maj, Kościół św. Katarzyny, Warszawa 1994
Lech Chmielewski, Przewodnik Warszawski, Warszawa 1987
Stanisław Lorenz, Natolin, PWN, Warszawa 1970
Zbigniew Sałek, Ursynów - Natolin, monografia najnowszej dzielnicy Warszawa - Ursynów, Warszawa 1988

Opracowanie pochodzi ze strony Urzędu Dzielnicy.

powrót

 

Imieniny:

dziś: Jana Danuty
jutro: Lucji Wilhelma

Wyszukaj w serwisie